Việt Nam đang bước vào giai đoạn quan trọng trong tiến trình hoàn thiện khung pháp lý cho thị trường tài sản mã hóa, khi Chính phủ yêu cầu các bộ, ngành liên quan khẩn trương triển khai cơ chế thí điểm (sandbox) cho các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực này trước ngày 15/1/2026. Động thái này được đánh giá là bước đi mang tính bản lề, thể hiện sự chuyển hướng rõ rệt từ “quan sát” sang “quản lý có kiểm soát” đối với thị trường tiền số trong nước.
Phát biểu tại Hội nghị tổng kết ngành Tài chính, Phạm Minh Chính nhấn mạnh yêu cầu ngành Tài chính cần tiếp tục tiên phong trong đổi mới sáng tạo, trong đó có việc sớm cấp phép cho các doanh nghiệp tham gia cơ chế thử nghiệm thị trường tài sản mã hóa. Theo chỉ đạo của Thủ tướng, sandbox không chỉ nhằm kiểm soát rủi ro, mà còn tạo hành lang pháp lý để khai thác tiềm năng kinh tế từ công nghệ blockchain và tài sản số.
Sandbox – bước đi thận trọng nhưng cần thiết
Cơ chế sandbox cho phép các doanh nghiệp đủ điều kiện được vận hành thử nghiệm dịch vụ tài sản mã hóa trong phạm vi, thời gian và quy mô được kiểm soát chặt chẽ, dưới sự giám sát của cơ quan quản lý nhà nước. Mô hình này đã được nhiều quốc gia áp dụng nhằm cân bằng giữa đổi mới sáng tạo và an toàn tài chính.
Tại Việt Nam, thị trường tiền số phát triển mạnh trong nhiều năm qua nhưng vẫn hoạt động chủ yếu trong “vùng xám” pháp lý. Việc triển khai sandbox được kỳ vọng sẽ giúp cơ quan quản lý thu thập dữ liệu thực tế, đánh giá rủi ro và từng bước xây dựng khung pháp lý hoàn chỉnh cho tài sản mã hóa, thay vì áp dụng các biện pháp cấm đoán hoặc siết chặt đột ngột.
Tiêu chí quản lý chặt chẽ, ưu tiên an toàn hệ thống
Theo định hướng từ Bộ Tài chính và các cơ quan liên quan, các doanh nghiệp tham gia sandbox sẽ phải đáp ứng những yêu cầu nghiêm ngặt về vốn điều lệ, năng lực công nghệ, an ninh mạng, cơ chế quản trị rủi ro, cũng như quy trình KYC và phòng chống rửa tiền (AML). Điều này nhằm hạn chế các nguy cơ gian lận, lừa đảo và bảo vệ nhà đầu tư cá nhân.
Quy mô sandbox trong giai đoạn đầu được dự kiến ở mức hạn chế, nhằm đảm bảo khả năng giám sát và xử lý rủi ro. Sau khi kết thúc giai đoạn thí điểm, kết quả vận hành sẽ là cơ sở quan trọng để Chính phủ xem xét mở rộng hoặc điều chỉnh chính sách đối với thị trường tài sản mã hóa.
Tác động tới thị trường và doanh nghiệp trong nước
Giới chuyên gia nhận định, việc cấp phép thí điểm sẽ tạo ra tín hiệu tích cực cho cộng đồng blockchain và fintech tại Việt Nam, đặc biệt là các doanh nghiệp nội địa đã đầu tư bài bản, chú trọng tuân thủ pháp luật. Sandbox không chỉ giúp các doanh nghiệp hoạt động minh bạch hơn, mà còn góp phần giữ dòng vốn và nhân lực công nghệ cao ở lại trong nước, thay vì chảy sang các thị trường pháp lý cởi mở hơn trong khu vực.
Về dài hạn, nếu được triển khai hiệu quả, sandbox tài sản mã hóa có thể trở thành nền tảng để Việt Nam tham gia sâu hơn vào nền kinh tế số toàn cầu, đồng thời nâng cao năng lực quản lý nhà nước trong bối cảnh công nghệ tài chính phát triển nhanh chóng.
Hướng tới khung pháp lý chính thức cho tài sản số
Việc dự kiến hoàn tất cấp phép sandbox trước ngày 15/1/2026 cho thấy quyết tâm của Chính phủ trong việc không đứng ngoài xu thế tài sản mã hóa, nhưng cũng không đánh đổi sự ổn định của hệ thống tài chính. Đây được xem là bước khởi đầu quan trọng, mở đường cho việc ban hành các quy định pháp lý chính thức về tiền số và tài sản mã hóa tại Việt Nam trong thời gian tới.
Trong bối cảnh nhiều quốc gia đang tăng tốc xây dựng luật chơi cho thị trường này, động thái của Việt Nam được kỳ vọng sẽ giúp thị trường phát triển bền vững, minh bạch và có kiểm soát, thay vì tăng trưởng nóng và tiềm ẩn nhiều rủi ro như giai đoạn trước.
Dự kiến sau khi quá trình sandbox được thực hiện, đến tháng 7 năm 2026, sẽ có khung pháp lý và chế tài xử lý dành cho những vi phạm giao dịch crypto không thông qua các sàn được cấp phép tại Việt Nam.
