Phát biểu chỉ đạo tại Hội nghị tổng kết ngành Tài chính ngày 6/1, Thủ tướng Phạm Minh Chính đã nhấn mạnh yêu cầu ngành Tài chính tiếp tục giữ vai trò tiên phong trong đổi mới sáng tạo, đặc biệt là việc khẩn trương cấp phép cho các doanh nghiệp tham gia cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (Sandbox) đối với thị trường tài sản mã hóa trước ngày 15/1/2026. Chỉ đạo này được giới chuyên gia đánh giá là bước đi mang tính chiến lược, thể hiện quyết tâm của Việt Nam trong việc bắt nhịp xu thế tài chính toàn cầu và khai mở động lực tăng trưởng mới cho nền kinh tế số.
Sandbox tài sản mã hóa – xu hướng tất yếu của tài chính hiện đại
Trong bối cảnh công nghệ blockchain và tài sản mã hóa (crypto assets) phát triển nhanh chóng, nhiều quốc gia đã lựa chọn mô hình Sandbox như một công cụ chính sách linh hoạt. Sandbox cho phép doanh nghiệp fintech, blockchain và tài sản số thử nghiệm sản phẩm, dịch vụ mới trong phạm vi giới hạn, dưới sự giám sát của cơ quan quản lý. Cách tiếp cận này giúp Nhà nước giảm thiểu rủi ro hệ thống, đồng thời không kìm hãm đổi mới sáng tạo.
Tại Anh, Singapore hay UAE, Sandbox tài chính đã góp phần hình thành các trung tâm fintech hàng đầu khu vực. Thực tiễn quốc tế cho thấy, thay vì cấm đoán hay “đứng ngoài cuộc”, các quốc gia áp dụng Sandbox sớm thường thu hút được dòng vốn đầu tư chất lượng cao, tạo việc làm mới và nâng cao năng lực cạnh tranh của hệ thống tài chính.
Thị trường tài sản mã hóa và bài toán quản lý tại Việt Nam
Việt Nam hiện nằm trong nhóm quốc gia có tỷ lệ người dân sở hữu và giao dịch tài sản mã hóa cao tại châu Á. Tuy nhiên, do chưa có khung pháp lý đầy đủ, các hoạt động liên quan đến crypto vẫn chủ yếu diễn ra trong “vùng xám” pháp lý, tiềm ẩn nhiều rủi ro như lừa đảo, rửa tiền hay thất thu thuế.
Chỉ đạo của Thủ tướng về việc sớm triển khai Sandbox được xem là lời giải cho bài toán này. Thay vì quản lý bị động, Nhà nước có thể chủ động quan sát, thu thập dữ liệu thực tiễn, từ đó xây dựng chính sách phù hợp với điều kiện Việt Nam. Đây cũng là tiền đề quan trọng để từng bước hình thành thị trường tài sản mã hóa minh bạch, có kiểm soát.
Lợi ích kinh tế – tài chính từ cơ chế Sandbox crypto
Việc triển khai Sandbox thị trường tài sản mã hóa không chỉ mang ý nghĩa quản lý, mà còn tạo ra nhiều lợi ích kinh tế vĩ mô:
- Thúc đẩy đổi mới sáng tạo: Sandbox khuyến khích doanh nghiệp Việt phát triển các mô hình kinh doanh mới trong lĩnh vực blockchain, DeFi, token hóa tài sản.
- Thu hút vốn đầu tư: Khung thử nghiệm rõ ràng giúp Việt Nam trở thành điểm đến hấp dẫn của các quỹ đầu tư fintech và công nghệ tài chính.
- Mở rộng cơ sở thu ngân sách: Khi hoạt động crypto được đưa vào khuôn khổ quản lý, Nhà nước có thể xây dựng chính sách thuế phù hợp, hạn chế thất thu.
- Nâng cao năng lực quản trị rủi ro: Cơ quan quản lý có điều kiện đánh giá tác động của tài sản mã hóa tới ổn định tài chính, từ đó chủ động phòng ngừa rủi ro hệ thống.
Thách thức và yêu cầu đặt ra cho ngành Tài chính
Dù mang lại nhiều cơ hội, Sandbox tài sản mã hóa cũng đặt ra không ít thách thức. Ngành Tài chính cần phối hợp chặt chẽ với Ngân hàng Nhà nước, Bộ Công an và các cơ quan liên quan để đảm bảo an toàn tài chính, an ninh tiền tệ và phòng chống rửa tiền. Bên cạnh đó, tiêu chí lựa chọn doanh nghiệp tham gia Sandbox phải minh bạch, tránh lợi dụng chính sách để trục lợi.
Việc Thủ tướng đặt mốc thời gian cụ thể trước ngày 15/1/2026 cho thấy yêu cầu rất cao về tính khẩn trương và trách nhiệm trong triển khai. Đây không chỉ là nhiệm vụ kỹ thuật, mà còn là phép thử đối với năng lực điều hành và cải cách thể chế của ngành Tài chính trong kỷ nguyên kinh tế số.
Bước đệm cho chiến lược tài chính số quốc gia
Có thể khẳng định, chỉ đạo của Thủ tướng Phạm Minh Chính về Sandbox tài sản mã hóa là dấu hiệu cho thấy Việt Nam đang chuyển từ tư duy quản lý thận trọng sang quản lý chủ động và thích ứng. Nếu được triển khai bài bản, cơ chế này sẽ trở thành bước đệm quan trọng để Việt Nam xây dựng chiến lược tài chính số hiện đại, hài hòa giữa đổi mới sáng tạo và ổn định kinh tế vĩ mô.
Trong dài hạn, Sandbox không chỉ là “thử nghiệm”, mà còn có thể mở đường cho một khung pháp lý hoàn chỉnh về tài sản mã hóa, góp phần đưa Việt Nam tiến gần hơn tới mục tiêu trở thành trung tâm tài chính – công nghệ mới nổi trong khu vực.
